சோழர்களின் புகழ்பெற்ற கடல் கடந்த வணிகச் சாம்ராஜ்யம் ஒரு பெரும் மாற்றத்தைச் சந்தித்த பிறகு, தமிழகத்தின் வணிக வரைபடம் மெல்ல மெல்ல உள்நோக்கி நகரத் தொடங்கியது. விஜயநகரப் பேரரசு மற்றும் அதனைத் தொடர்ந்து வந்த நாயக்கர் ஆட்சிக் காலம், தமிழகத்தின் பொருளாதார வரலாற்றில் ஒரு மிக முக்கியமான திருப்புமுனையாக அமைந்தது. இக்காலக்கட்டம் வெறும் ஆட்சி மாற்றமாக மட்டும் அமையாமல், தமிழகத்தின் உள்நாட்டு வணிகம் மற்றும் நகரமயமாக்கலில் ஒரு மிகப்பெரிய மாற்றத்தை ஏற்படுத்திய பொற்காலமாகத் திகழ்ந்தது. கடல் கடந்த வணிகம் ஒருபுறம் தொடர்ந்து கொண்டிருந்தாலும், நாட்டின் ஒவ்வொரு மூலை முடுக்கிற்கும் வணிகத்தைக் கொண்டு சென்ற பெருமை இந்த மன்னர்களையே சாரும்.
விஜயநகர மற்றும் நாயக்கர் காலத்தில் வணிகம் என்பது பரவலாக்கப்பட்டது. இக்காலத்தில்தான் “பேட்டை” மற்றும் “சந்தை” என்ற சொற்கள் மக்கள் மத்தியில் மிகவும் பிரபலமடைந்தன. ஒரு குறிப்பிட்ட பொருளுக்காகவோ அல்லது குறிப்பிட்ட வணிகக் குழுக்களுக்காகவோ பிரத்யேகமாக ஒதுக்கப்பட்ட வணிகக் குடியிருப்புகள் ‘பேட்டைகள்’ என்று அழைக்கப்பட்டன. உதாரணத்திற்கு, விருதுநகர் போன்ற பகுதிகளில் உருவான வணிகப் பேட்டைகள் இன்றும் அதன் எச்சங்களைத் தாங்கி நிற்கின்றன. இவற்றுடன் இணைந்து வாரச் சந்தைகள் மிகப்பெரிய பொருளாதாரப் பாலமாகச் செயல்பட்டன. கிராமப்புறங்களில் விளையும் பொருட்கள் நகரங்களுக்கு வரவும், நகரங்களில் உற்பத்தியாகும் பொருட்கள் கிராமங்களைச் சென்றடையவும் இந்தச் சந்தைகள் வழிவகுத்தன. இன்றும் தமிழகத்தின் பல ஊர்களில் நிலவும் வாரச் சந்தை முறைக்கு இந்த ஆட்சிக் காலமே வலுவான அடித்தளத்தை இட்டது.
நிர்வாக ரீதியாக அறிமுகப்படுத்தப்பட்ட “பாளையப்பட்டு” முறை புதிய நகரங்களின் தோற்றத்திற்கு வித்திட்டது. ஒவ்வொரு பாளையத்தைச் சுற்றியும் புதிய நகர மையங்கள் உருவெடுத்தன. குறிப்பாக மதுரை, தஞ்சாவூர் மற்றும் திருச்சிராப்பள்ளி போன்ற நகரங்கள் வெறும் அரசியல் தலைநகரங்களாக மட்டும் இல்லாமல், பிரம்மாண்டமான வணிக மையங்களாகவும் பரிணமித்தன. கோட்டைகளைச் சுற்றியுள்ள பகுதிகளில் வணிகர்கள் குடியேறுவதை ஊக்குவித்த மன்னர்கள், அவர்களுக்குத் தேவையான பாதுகாப்பையும் வழங்கினர். இந்த அரசு பாதுகாப்பானது வணிகர்களுக்கு ஒரு நம்பிக்கையான சூழலை உருவாக்கித் தந்தது, இது உள்நாட்டு வணிகம் செழிக்க மிக முக்கியக் காரணமாக அமைந்தது.
தமிழகத்தின் பொருளாதார மையங்களாகத் திகழ்ந்த கோயில்கள், நாயக்கர் காலத்தில் இன்னும் விரிவான முறையில் “கோயில் சார்ந்த பொருளாதாரமாக” (Temple Economy) மாறியது. பிரம்மாண்டமான கோயில் திருவிழாக்களும் தேரோட்டங்களும் வெறும் ஆன்மீக நிகழ்வுகளாக மட்டும் நின்றுவிடாமல், அவை மிகப்பெரிய வணிகக் கண்காட்சிகளாக உருமாறின. பல்லாயிரக்கணக்கான மக்கள் கூடும் இத்திருவிழாக்களில் கால்நடைகள் முதல் அன்றாட வீட்டு உபயோகப் பொருட்கள் வரை அனைத்தும் பெருமளவில் கைமாறின. மேலும், கோயில்கள் ஒரு நிதி நிறுவனமாகவும் செயல்பட்டன. கோயில் நிலங்களில் இருந்து கிடைத்த வருமானம் மீண்டும் வணிகத்தில் முதலீடு செய்யப்பட்டதுடன், வளர்ந்து வரும் வணிகர்களுக்குக் குறைந்த வட்டியில் கடன் வழங்கும் வங்கிப் பணிகளையும் கோயில்கள் மேற்கொண்டன.
இக்கால வணிகத்தின் மற்றொரு முக்கிய அம்சம் குதிரை வணிகமாகும். விஜயநகரப் பேரரசின் ராணுவ வலிமைக்கு அதன் குதிரைப்படையே முதுகெலும்பாக இருந்ததால், அரேபியாவிலிருந்து உயர்தரக் குதிரைகளை இறக்குமதி செய்வது ஒரு அடிப்படையான ராணுவத் தேவையாக மாறியது. இதனை நிர்வகிக்க “குதிரை செட்டி” என்ற தனி வணிகப் பிரிவினரே செயல்பட்டனர். இதே காலகட்டத்தில் போர்த்துகீசியர்களின் வருகையும் குதிரை வணிகத்தில் அவர்கள் காட்டிய ஆர்வமும் தமிழக வணிக அரசியலில் புதிய மாற்றங்களைக் கொண்டு வந்தது. அரபு வணிகர்களிடமிருந்து குதிரை சந்தையைக் கைப்பற்ற போர்த்துகீசியர்கள் முயன்றது, ஐரோப்பிய சக்திகள் தமிழக உள்நாட்டு வணிகத்தில் கால்பதிக்க ஒரு தொடக்கப்புள்ளியாக அமைந்தது.
ஒட்டுமொத்தமாகப் பார்க்கையில், விஜயநகர மற்றும் நாயக்கர் காலம் தமிழக வணிகத்தை ஒரு முறையான மற்றும் நேர்த்தியான நிலைக்குக் கொண்டு வந்தது. கடல் கடந்து செல்வதைக் காட்டிலும், உள்நாட்டில் இருக்கும் வளங்களை எப்படிச் சீராகச் சந்தைப்படுத்துவது என்பதில் இவர்கள் அதிகக் கவனம் செலுத்தினர். தானியங்கள், பருத்தி ஆடைகள் மற்றும் குதிரைகள் ஆகியவை இக்காலத்தின் முக்கியப் பொருட்களாகத் திகழ்ந்தன. பழைய வணிகக் குழுக்களுக்குப் பதிலாக புதிய உள்நாட்டு வணிகர்கள் முன்னுக்கு வந்த இந்த முறையான வணிகச் செயல்பாடுகளே, பிற்காலத்தில் ஐரோப்பியர்கள் தமிழகத்தின் உள்நாட்டுச் சந்தைகளைக் குறிவைக்கத் தூண்டுகோலாக அமைந்தது.